Laporan (II) Forum Naratif Malaysia: Masa Depan Politik Kaum dan Agama

Oleh: Aida Zakiah Razak

Pada tanggal 23 Julai 2019, telah dianjurkan sebuah forum yang bertujuan untuk membincangkan isu berkaitan politik kaum dan agama di Malaysia pada masa kini. Isu ini merupakan isu sensasi terutamanya setelah Pakatan Harapan memegang tampuk pemerintahan melalui Pilihanraya Umum ke 14 yang lalu. Forum ini telah dianjurkan oleh Naratif Malaysia dan mengumpulkan individu-individu yang berkait rapat dengan politik daripada pelbagai bidang. Individu-individu yang dijemput adalah Encik Syahredzan Johan (Setiausaha Politik Ahli Parlimen Iskandar Puteri), Mak Kah Keong (Setiausaha Agung Parti Gerakan Rakyat Malaysia), Dr Azhar Ibrahim (Pensyarah NUS) dan Prof Madya Dr Helen Ting (Felo Kanan IKMAS, UKM). Forum ini telah menggariskan beberapa persoalan yang ingin dirungkaikan berkaitan politik kaum dan agama di Malaysia.

Persoalan 1 : Adakah perkembangan semasa politik kaum dan agama pasca PRU-14 ini sesuatu yang benar-benar baharu ataupun situasi ini sememangnya ketegangan yang lazim dalam sejarah politik Malaysia?

Bagi menjawab persoalan pertama, saudara Syahredzan telah menegaskan bahawa ia bukan isu yang baharu. Namun ia semakin hangat diperkatakan setelah pertukaran kuasa berlaku. Secara logiknya, semestinya wujud politik kaum dan agama jika parti politik sendiri menyatakan pendirian untuk memperjuangkan kaum dan agama tertentu sahaja. Walaupun terdapat parti politik yang telah menegaskan bahawa mereka bukanlah parti politik untuk satu-satu kaum sahaja, pengaruh latar belakang majoriti ahli di dalam parti tersebut akan memberi kesan kepada mereka yang baru ingin menyertai parti tersebut. Masyarakat Malaysia secara keseluruhannya, terlalu terikut dengan tradisi pemikiran yang telah disosialisasikan terhadap mereka dan sedikit daripada kita yang cukup berani untuk memecahkan tembok kebiasaan tersebut. Sebagai contoh, saudara Mak mengatakan bahawa parti gerakan bukanlah diwujudkan untuk kaum Cina sahaja tetapi apabila majoriti daripada ahli adalah dalam kalangan kaum Cina, kaum lain secara automatik menganggap pasti tersebut untuk kaum tersebut sahaja. Perkara ini bersangkutan juga dengan pandangan masyarakat terhadap mereka yang menjadi golongan minoriti di dalam parti yang didominasi sesuatu kaum. Golongan ini bakal menerima kecaman daripada kaum majoriti tersebut dan juga kaum mereka sendiri yang tidak menyokong dan berasa pelik dengan tindakan mereka. Jika pemikiran seperti ini berterusan, politik kaum dan agama akan terus menjadi kelaziman di Malaysia sekalipun pertukaran kerajaan berlaku berkali-kali.

Persoalan 2: Apakah punca kepada penerusan – ataupun peningkatan – politik kaum dan agama di negara ini?

Terdapat pelbagai punca yang digariskan oleh ahli-ahli panel. Namun terdapat beberapa punca yang pada pendapat saya paling memberi kesan kepada perkembangan politik kaum dan agama di Malaysia. Pertama sekali semestinya faktor media. Pelbagai kisah yang disampaikan menerusi semua platform media kebanyakkannya dibuat untuk mensensasikan sesuatu isu. Tidak kira sama ada untuk mendapatkan keuntungan atau secara suka-suka, maklumat yang diperolehi daripada media biasanya tidak begitu tepat. Laporan-laporan yang dikeluarkan biasanya berfokus kepada isu yang boleh ‘dijual’, bukannya kepada isu utama yang ingin diselesaikan. Isu-isu yang boleh ‘dijual’ ini pula berasal daripada perkara yang dianggap sensitif oleh masyarakat. Isu kaum dan agama sememangnya isu yang sensitif dalam masayarakat, oleh itu, segala isu politik juga disalingkait dengan isu kaum dan agama untuk mendapatkan manfaat tertentu. Sensitiviti terhadap kaum dan agama pula dapat dikaitkan dengan faktor pemahaman sejarah yang tidak tepat dan tidak mendalam dalam kalangan warganegara Malaysia. Rakyat Malaysia sering bersifat selfish dalam memahami susur galur sejarah negara. Setiap kaum lebih suka melihat kepada masalah dan perjuangan kaum sendiri sahaja. Ini menyebabkan sukar untuk menyatupadukan pemikiran dan mewujudkan sifat memahami dan menghargai usaha dan perjuangan kaum lain. Dua faktor ini pada pendapat saya menyumbang kepada sikap rasis dalam masyarakat Malaysia yang kemudiannya digunakan untuk membangkitkan isu politik kaum dan agama.

Persoalan 3: Sejauhmanakah politik kaum dan agama berupaya memecahkan projek negara-bangsa Malaysia?

Negara-bangsa Malaysia adalah satu impian untuk memiliki identiti nasional yang dikaitkan dengan seluruh rakyat Malaysia supaya memiliki rasa bersatu-padu walaupun memiliki perbezaan kaum dan agama. Menurut saudara Syahredzan, identiti nasional ini merupakan salah satu cara untuk meredakan politik kaum dan agama di Malaysia. Pada pendapat saya pula, pembinaan negara-bangsa Malaysia dan politik kaum dan agama adalah bersifat simultaneous antara keduanya. Oleh itu, memang benar politik kaum dan agama dapat menggagalkan projek pembinaan negara-bangsa Malaysia. Namun, menurut Dr Helen, isu berkaitan kaum dan agama ini boleh dilihat daripada tiga perspektif atau domain iaitu (1) domain awam – media, parlimen, demonstrasi; (2) interaksi peribadi / seharian -kawan, jiran; dan (3) domain institusi dan negara – dasar kerajaan, birokrasi, sistem pendidikan, undang-undang, pelembagaan. Dalam pembinaan negara-bangsa dan isu politik kaum dan agama, domain awam hanya akan membawa kepada lebih banyak kekeliruan. Oleh itu, sukar untuk domain awam menjadi wadah penyatuan rakyat Malaysia pada masa kini. Domain institusi dan negara pula penuh dengan penglibatan individu-individu berkepentingan yang ada antaranya tidak menginginkan penyatuan rakyat. Oleh itu, interaksi peribadi dan seharianlah yang dapat memberi gambaran jelas tentang realiti hubungan antara kaum dan agama di Malaysia. Sekiranya perubahan perlu dilakukan dalam pemikiran rakyat, di tahap inilah ia dapat dipupuk agar politik kaum dan agama dijalankan secara sihat seterusnya memungkinkan projek negara-bangsa Malaysia.

Persoalan 4: Bagaimana dapat kita membayangkan rupa bentuk teras negara Malaysia yang kita idam-idamkan di celah-celah politik kaum dan agama ini?

Seperti yang dikatakan oleh Dr Azhar, membela kaum dan agama sendiri adalah perlu dilakukan oleh setiap individu. Perkara ini juga disokong oleh Dr Helen yang mengutarakan tentang identiti kaum dan agama masing-masing yang menjadi tradisi sejak turun temurun. Namun perjuangan kaum dan agama ini perlu bertempat dan tidak bersifat berlebih-lebihan. Oleh itu, dapat disimpulkan bahawa sekiranya setiap rakyat bersikap rasional dalam isu kaum dan agama, politik kaum dan agama di Malaysia akan berlaku secara sihat seterusnya menyumbang kepada kemajuan dan pembentukkan negara ke arah yang diidamkan oleh seluruh rakyat Malaysia.

Persoalan 5: Apakah jalan keluar daripada politik kaum dan agama ini?

Penyelesaian yang dicadangkan oleh ahli panel adalah berbeza-beza mengikut kepada perspektif yang dilihat berdasarkan profession masing-masing. Bagi pengamal politik seperti saudara Syahredzan dan saudara Mak, jalan keluar yang dicadangkan antaranya ialah:-

  1. Mewujudkan naratif nasional sebagai ganti naratif yang digunapakai kini.
  2. Kesedaran bahawa negara ini untuk semua rakyat tidak mengira kaum dan agama.
  3. Memegang teguh prinsip dan asas-asas dala perlembagaan persekutuan.
  4. Memastikan tiada rakyat yang ketinggalan dan dipinggirkan.
  5. Menyedari kenyataan bahawa untuk negara meluaskan potensi memerlukan kerjasama semua pihak tidak mengira latar belakang.
  6. Mengenalpasti mengapa wujudnya ketegangan kaum.
  7. Memahami perasaan dan ketidakpuashatian yang dirasai oleh setiap kaum dan agama.
  8. Merealisasikan slogan-slogan yang dibina untuk membentuk perpaduan dalam kalangan rakyat Malaysia.

Bagi ahli akademik seperti Dr Azhar dan Dr Helen pula, penyelesaian adalah lebih kearah sosialisasi dan pemahaman tentang budaya sendiri dan orang lain. Melalui pemahaman yang mendalam, setiap individu dapat meletakkan diri di tempat orang lain seterusnya dapat membuat penilaian yang lebih rasional dan logik dalam setiap isu. Pemahaman ini pula perlu diperturunkan melalui proses sosialisasi kepada para pelajar dan anak-anak yang bakal menerajui negara pada masa hadapan.

Kesimpulan

Secara keseluruhannya, bagi saya, forum ini mencapai matlamatnya untuk memberi peringatan tentang bahaya politik kaum dan agama yang tidak sihat terhadap negara dan juga melihat cara untuk menangani atau memanfaatkan politik kaum dan agama ini kearah pembangunan negara. Cadangan saya pada masa akan datang, sebagai tambahan kepada pengamal politik dan ahli akademik, pemikir-pemikir agama yang progressif daripada pelbagai agama juga boleh dijemput sebagai panel untuk membahaskan tentang isu ini dari perspektif mereka.



Categories: Laporan, Penulisan

Tags: , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: